پخش زنده
امروز: -
مجلس اول؛ خشتگذاری مردمسالاری دینی در طوفان حوادث
هفتم خردادماه در تقویم سیاسی جمهوری اسلامی ایران، یادآور نقطه عطفی است که در آن، اراده ملت برای تعیین سرنوشت خویش در قالب نهادی به نام «مجلس شورای اسلامی» تبلور یافت.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، امروز سالروز تشکیل اولین دوره مجلس شورای اسلامی نه تنها یک مناسبت تقویمی، بلکه نمادی از استقرار ساختارهای قانونی در نظام نوپای جمهوری اسلامی است.
تثبیت پایههای نظام در بستر قانون
مجلس اول در شرایطی در سال ۱۳۵۹ آغاز به کار کرد که ایران اسلامی در گذار از روزهای پرالتهاب انقلاب به سوی استقرار نظام سیاسی جدید بود. این مجلس با تصویب قوانین بنیادین، عملاً پایههای نظام جمهوری اسلامی را تثبیت کرد و مسیر نهادسازی قانونی و مردمسالاری را هموار ساخت.
در کنار وظیفه ذاتی قانونگذاری، مجلس اول با بهرهگیری از ابزارهای نظارتی نظیر رأی اعتماد به وزرا، طرح سئوال و استیضاح، نشان داد که قوه مقننه بهعنوان رکنی مستقل و مقتدر، جایگاه خود را در تفکیک قوا یافته است؛ موضوعی که در آن دوران، گامی بلند برای جلوگیری از تمرکز قدرت و نهادینهسازی نظارت عمومی محسوب میشد.
مدیریت کشور در میانه طوفان جنگ
یکی از ابعاد برجسته مجلس اول، فعالیت در شرایطی بود که «جنگ تحمیلی» آغاز شده بود. نمایندگان در آن دوره حساس، همزمان با وظایف تقنینی، بار سنگین مدیریت بحران را بر دوش داشتند. پشتیبانی مستمر از جبهههای حق علیه باطل، مدیریت منابع محدود ملی در شرایط اضطرار جنگی و تصویب قوانین فوری برای اداره کشور در محاصره اقتصادی، از جمله اقدامات راهبردی بود که نمایندگان مجلس اول با هوشمندی و درایت انجام دادند. این دوره ثابت کرد که مجلس میتواند در سختترین شرایط، پشتوانه اجرایی و قانونیِ نیروهای مدافع کشور باشد.
تحقق عملی شعار «مجلس در رأس امور است»
تعبیر حکیمانه حضرت امام (ره) مبنی بر اینکه «مجلس در رأس امور است»، در عملکرد مجلس اول به یک تجربه عملی تبدیل شد. این تعبیر، صرفاً یک عبارت نمادین نبود، بلکه بیانگر جایگاه محوری اراده مردم در ساختار نظام جمهوری اسلامی است. مجلس اول به خوبی نشان داد که قانونگذاری، نظارت و تصمیمسازی، تنها زمانی معنا و کارآمدی پیدا میکند که بر پایه مشارکت واقعی مردم و عقل جمعی جامعه استوار باشد.
همانطور که رهبر معظم انقلاب تأکید فرمودهاند: * «جایگاه مجلس، جایگاهی است بسیار عالی؛ انعکاس نظرات و اراده ملت در قوانین و مقررات کشور و رگههای اجرایی کشور است؛ این چیز کمی نیست.» *
در واقع، مجلس شورای اسلامی بهعنوان مرکز اساسی و تعیینکننده برای انقلاب، مظهر حضور و اراده مردم در صحنههای گوناگون سیاسی و اقتصادی است. این نهاد مقدس، حنجرهای است که اراده ملت را به قانون تبدیل میکند و از طریق آن، مردم در تعیین سرنوشت کشور خود تأثیر مستقیم میگذارند.
همانطور که این روزها علیرغم تعطیلی جلسات عمومی مجلس نمایندگان از زمان جنگ تحمیلی سوم تا کنون بیش از ۱۲۰ جلسه نظارتی و ۲ جلسه صحن به صورت مجازی برای بررسی گرانیها و سایر موضوعات برگزار کرده است.
کلام آخر
این نهاد با تکیه بر رأی مردم و با هدف پیگیری مطالبات عمومی در زمینههای اقتصادی و سیاسی، بستری را فراهم آورد که در آن، قانون نه به عنوان تحمیل از بالا، بلکه به عنوان «اراده مردم» از زبان نمایندگانشان تعریف شود. پاسداشت هفتم خرداد، در حقیقت پاسداشتِ خرد جمعی، مشارکت سیاسی و بلوغ مردمسالاری دینی در تاریخ معاصر ایران است.
پژوهشگر و نویسنده: طیبه السادات حسینی
نظر شما