بازنگری سالانه ۳۰۰ برنامه درسی در دانشگاه‌ها

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ رضا نقی‌زاده، مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفت: برنامه راهبردی در دو بازه زمانی ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳ و ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ تعریف شده و هدف اصلی آن، بازنگری کامل برنامه‌های درسی مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی با یک روند تدریجی و قابل قبول است. بر اساس این برنامه، تلاش شده بخش عمده‌ای از برنامه‌های درسی به‌روز شود و محتوای جدید، به‌ویژه محتوای مهارتی، در کنار محتوای علمی و تخصصی قرار گیرد.

نقی زاده افزود: در سه سال گذشته، برنامه دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی این بوده که هر سال حدود ۳۰۰ برنامه درسی به طور کامل بازنگری و در سامانه آموزش عالی بارگذاری شود. البته در برخی سال‌ها، تعداد برنامه‌های بازنگری‌شده از این عدد نیز بیشتر بوده است. امسال نیز این روند با جدیت دنبال شد و نتایج خوبی به همراه داشت. یکی از تمرکز‌های کلیدی در بازنگری برنامه‌های درسی سال جاری، علاوه بر دوره‌های کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی، توجه ویژه به برنامه‌های درسی دانشگاه ملی مهارت و دانشگاه جامع علمی‌کاربردی بود. تلاش ما این است که بازنگری برنامه‌های درسی به صورت مستمر، نظام‌مند و تا تحقق کامل اهداف برنامه راهبردی دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی ادامه پیدا کند؛ به گونه‌ای که همه برنامه‌های درسی در یک بازه زمانی مشخص، به‌روز و متناسب با نیاز‌های جدید آموزش عالی شوند.

مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی وزارت علوم درباره تدوین نظام صلاحیت حرفه‌ای در برنامه‌های درسی دانشگاهی نیز افزود: اقدام مهم دیگری که در دفتر برنامه‌ریزی آموزش عالی آغاز شده و نتایج خوبی نیز داشته، پیش‌بینی نظام صلاحیت‌های حرفه‌ای در برنامه‌های درسی است. در این زمینه مطالعات کاملی انجام شده تا نظام صلاحیت حرفه‌ای به شکل دقیق و قابل اجرا در برنامه‌های درسی پیش‌بینی شود. به‌ویژه پس از مصوبه شورای عالی تربیت فنی، حرفه‌ای و مهارتی درباره مراکز سنجش صلاحیت حرفه‌ای و تکلیف وزارت علوم و وزارت بهداشت برای ارائه طرح‌های خود در زمینه پیش‌بینی صلاحیت‌ها در برنامه‌های درسی، این موضوع با جدیت بیشتری دنبال شد. بر همین اساس، مطالعات لازم انجام شده و الگوی پیش‌بینی صلاحیت حرفه‌ای در برنامه‌های درسی نهایی شده است. البته در گذشته نیز این موضوع به شکل‌های مختلف در برنامه‌های درسی دیده می‌شد، اما از این پس قرار است بر اساس الگوی تدوین‌شده، پیش‌بینی صلاحیت‌های حرفه‌ای در بازنگری برنامه‌های درسی با انسجام و دقت بیشتری مورد توجه قرار گیرد.

وی از حضور نمایندگان صنعت در ۵۹ کارگروه تخصصی وزارت علوم خبر داد و افزود: پیش از این نیز متخصصان صنعت به صورت غیررسمی و در موارد متعدد در کمیته‌های بازنگری برنامه‌های درسی حضور داشتند، اما برای نخستین‌بار این حضور به شکل رسمی در ساختار کارگروه‌های تخصصی پیش‌بینی شده است. در انتخابات کارگروه‌های تخصصی سال ۱۴۰۴، در کنار متخصصان حوزه‌های رشته‌ای، حضور متخصصان برنامه درسی، نمایندگان انجمن‌های علمی و همچنین دو نفر متخصص جامعه و صنعت در هر کارگروه تخصصی پیش‌بینی شد. این اتفاق بسیار مهمی در حوزه برنامه‌ریزی آموزش عالی است. اکنون در ۵۹ کارگروه تخصصی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نماینده ویژه جامعه و صنعت حضور دارد. این نمایندگان دیدگاه‌های خود را در فرایند بازنگری و تدوین برنامه‌های درسی و سایر شئون برنامه‌ریزی آموزش عالی اعلام می‌کنند. هدف از این اقدام، نزدیک‌تر شدن برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها به نیاز‌های صنعت، بازار کار و جامعه است.

نقی زاده به ورود هوش مصنوعی و تحول دیجیتال به رشته‌های فنی و مهندسی اشاره کرد و گفت: برنامه‌های درسی در همه کشورها، از جمله ایران، بخش‌های مختلفی دارند. برای مثال در رشته‌های فنی و مهندسی، بخشی از دروس مربوط به علوم پایه است. این دروس معمولاً کمتر تحت تأثیر تغییرات محیطی و تحولات پیرامونی قرار می‌گیرند. اما آنچه بیشتر تحت تأثیر تحولات علمی، فناورانه و صنعتی قرار می‌گیرد، دروس تخصصی است.

وی درباره کیفیت داشتن برنامه‌های درسی در کشور هم گفت: برنامه‌های درسی کشور، نه تنها با توجه به مقتضیات داخلی، بلکه حتی در مقایسه با بسیاری از برنامه‌های جهانی نیز از کیفیت خوبی برخوردارند. دانشجوی ایرانی وقتی از دانشگاه‌های کشور فارغ‌التحصیل می‌شود و برای ادامه تحصیل وارد دانشگاه‌های خارجی می‌شود، معمولاً از نظر کیفیت برنامه درسی مقطع قبلی با مشکل مواجه نمی‌شود. ما تقریباً موردی نداریم که نشان دهد برنامه درسی مطالعه‌شده در مقطع قبلی، کیفیت لازم را نداشته است. حتی در بسیاری از موارد شنیده‌ایم که برنامه‌های درسی ارائه‌شده در ایران قوی‌تر از برخی برنامه‌های مشابه بوده و در بعضی موارد، حتی بیش از نیاز دانشجو محتوا ارائه شده است. از این منظر، می‌توان اطمینان داد که ایران در حوزه آموزش عالی و برنامه‌ریزی درسی، جزء کشور‌هایی است که برنامه‌های درسی باکیفیتی دارد. البته ممکن است اشکالاتی نیز وجود داشته باشد که باید در یک فرایند برنامه‌ریزی‌شده اصلاح شود.