بهره مندی دستگاه قضا از مزایای هوش مصنوعی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما؛ مرکز سمنان،️ محمد کاظمی‌فرد، معاون رئیس قوه قضائیه و رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه در سفر به سمنان از تحول اساسی در سیستم دادرسی کشور خبر داد و اعلام کرد: قوه قضائیه از مرحله دادرسی الکترونیک عبور کرده و با شتاب به سمت دادرسی هوشمند در حرکت است.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه با اشاره به طراحی دستیار هوشمند قاضی اظهار داشت: این دستیار با بهره‌گیری از بانک جامع حقوقی شامل قوانین کشور، آرای وحدت رویه، نظرات مشورتی و بیش از ۱۰ میلیون رأی گمنام‌شده طراحی شده است. این سامانه در بخش‌های متعددی از جمله ویرایش متن رأی، استناد صحیح به مواد قانونی، تهیه پیش‌نویس رأی بر اساس مستندات و خلاصه‌سازی پرونده به قاضی کمک می‌کند و استان سمنان یکی از استان‌هایی است که از این دستیار استفاده می‌کند.

وی با تأکید بر نقش هوش مصنوعی به عنوان دستیار و نه جایگزین قاضی، تصریح کرد: هوش مصنوعی صرفاً نقش پیشنهاددهنده دارد و تصمیم نهایی بر عهده قاضی است. این ابزار به قاضی کمک می‌کند تا قوانین استنادی را دقیقاً بررسی کرده و در اتقان رأی به او یاری رساند، اما جای قاضی را نمی‌گیرد.

کاظمی‌فرد در پاسخ به نگرانی‌ها درباره توهم هوش مصنوعی، خاطرنشان کرد: ما از هوش مصنوعی به عنوان ابزار کمک‌دهنده استفاده می‌کنیم و با آموزش سیستم بر اساس داده‌های معتبر و نظارت خبرگان، دقت آن را افزایش داده‌ایم. هوش مصنوعی در کار قاضی کمک می‌کند که کارش را بهتر انجام دهد.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضائیه همچنین از راه‌اندازی نخستین دفتر خدمات مجازی قضایی از مهرماه سال جاری خبر داد و گفت: برای مردم نیز در سامانه عدل ایران، دستیار هوشمند طراحی شده است که به آنها در تکمیل مدارک، تنظیم دادخواست و پیش‌بینی نتیجه احتمالی پرونده کمک می‌کند. این دستیار هوشمند، مسیر دسترسی مردم به حقوق قانونی را ساده و ارزان می‌کند.

وی همچنین با اشاره به واگذاری امور تکراری به هوش مصنوعی افزود: ما به تدریج در حال کاهش نقش انسان در بخش‌های تکراری هستیم و اموری که دارای الگوریتم‌های مشخصی هستند، به ماشین واگذار می‌شوند. به عنوان نمونه، ابلاغیه‌های صادره در شعب اکنون به صورت خودکار ارسال می‌شوند و هدف نهایی ما حرکت به سمت عدالت هوشمند است.

معاون رئیس‌قوه‌قضائیه و رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه‌قضائیه همچنین از راه‌اندازی دو سامانه جدید «ضمانت الکترونیک» و «ارجاع هوشمند پرونده» تا پایان مهرماه امسال در سراسر کشور خبر داد.

محمدکاظمی‌فرد  افزود: سامانه ضمانت الکترونیک هم‌اکنون به‌صورت آزمایشی در سه دادسرای تهران در حال اجراست و تا پایان شهریورماه در تمام دادسرا‌های تهران و تا پایان مهرماه در دادسرا‌های کل کشور عملیاتی می‌شود.

وی با اشاره به کارکرد این سامانه تصریح کرد: با راه‌اندازی سامانه ضمانت الکترونیک، فرآیند وثیقه‌گذاری به صورت برخط و بدون نیاز به چندین روز کار کارشناسی انجام می‌شود. متقاضیان در محل شعبه می‌توانند حساب بانکی، بورس، ملک و طلا را برای وثیقه‌گذاری معرفی کنند و قاضی به‌صورت برخط استعلامات لازم را دریافت می‌کند. این طرح گامی مؤثر در کاهش بازداشت‌های کوتاه‌مدت و تسهیل فرآیند پذیرش وثیقه است.

کاظمی‌فرد در ادامه از اجرای آزمایشی سامانه ارجاع هوشمند پرونده در دیوان عالی کشور، دیوان عدالت اداری و استان‌های تهران، قم، لرستان، فارس، اصفهان و خراسان جنوبی خبر داد و گفت: این سامانه تا پایان مهرماه در کل کشور فراگیر می‌شود.

رئیس مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه‌قضائیه با تشریح مزایای این سامانه افزود: ارجاع هوشمند پرونده، هرگونه ارجاع گزینشی را حذف می‌کند و با افزایش سرعت رسیدگی، نقش مؤثری در شفافیت، کاهش اطاله دادرسی و انسداد گلوگاه‌های فساد ایفا می‌کند.

وی با اشاره به نظرسنجی‌های انجام‌شده از مراجعان گفت: بیش از میلیون‌ها نظر در سامانه نظرسنجی جمع‌آوری شده که نشان می‌دهد رضایت از دستگاه قضا سال به سال بهبود یافته است و هم‌اکنون حدود ۴۰ درصد از درخواست‌های واردشده به دستگاه قضایی به‌طور کامل به صورت غیرحضوری انجام می‌شود.