عدالت، کیفیت و هویت؛ سه محور تحول آموزش و پرورش

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ علیرضا کاظمی؛ وزیر آموزش و پرورش در نشست مشترک با شهردار تهران ضمن قدردانی از اقدامات شهرداری تهران در حوزه‌های مختلف، با گرامیداشت یاد و نام شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای دانش‌آموز و معلم، از اقدامات مدیریت شهری تهران در جریان جنگ و بحران‌های اخیر تقدیر کرد و گفت: در سخت‌ترین شرایط، شهرداری تهران در کنار دولت قرار گرفت و در میدان حضور داشت. این همدلی و همراهی، نمونه‌ای ارزشمند از ولایت‌پذیری در عمل و سرمایه‌ای برای نظام جمهوری اسلامی است.

کاظمی با اشاره به جایگاه آموزش و پرورش در ساخت آینده کشور، افزود: تمام آسیب‌های اجتماعی که امروز در جامعه مشاهده می‌کنیم، تا حد زیادی ریشه در غفلت از نظام تعلیم و تربیت و نظام خانواده دارد. این دو نهاد اساس تربیتی جامعه هستند و باید با یکدیگر پیوند داشته باشند.

وزیر آموزش و پرورش با بیان این که این دستگاه طی دهه‌های گذشته با نوعی غفلت مزمن مواجه بوده است، اظهار کرد: در سال‌های گذشته همواره میان نگاه و عمل فاصله وجود داشته است؛ در حالی که رهبر شهید بار‌ها بر اهمیت آموزش و پرورش و ضرورت سرمایه‌گذاری در آن تأکید کرده‌اند.

وی ادامه داد: امروز خوشحالیم که آموزش و پرورش به مسئله اول دولت تبدیل شده و حتی در سخت‌ترین شرایط نیز از اولویت خارج نشده است. در دو سال گذشته اقدامات مهمی در حوزه ساخت‌وساز، هوشمندسازی، توانمندسازی معلمان، پرداخت‌ها و توجه به مسائل معیشتی فرهنگیان انجام شده، هرچند هنوز با نقطه مطلوب فاصله داریم.

ضرورت تغییر در برنامه درسی

کاظمی یکی از مهم‌ترین مشکلات نظام تعلیم و تربیت را برنامه درسی عنوان کرد و گفت: برنامه درسی فعلی بیش از اندازه آموزش‌محور، حافظه‌محور و معلم‌محور است و از موقعیت‌های تربیتی کافی برخوردار نیست.

وی افزود: زمانی در تربیت موفق خواهیم بود که برنامه درسی را به برنامه‌ای مهارت‌محور، جذاب و برخوردار از موقعیت‌های تربیتی فراوان تبدیل کنیم. مدرسه باید استعدادپرور و استعدادیاب باشد و فعالیت‌های دانش‌آموزان بخش مهمی از فرایند تربیت را تشکیل دهد؛ چراکه تربیت در فعالیت نهادینه می‌شود، نه صرفاً در کتاب.

وزیر آموزش و پرورش با اشاره به تجربه برخی کشور‌ها در اختصاص زمان بیشتر به مدرسه و فعالیت‌های تربیتی، گفت: محدودیت زمانی یکی از موانع جدی اجرای برنامه درسی است. تعطیلی پنجشنبه‌ها، مدارس دوشیفته و کمبود فضای آموزشی موجب شده فرصت‌های تربیتی دانش‌آموزان کاهش پیدا کند.

عدالت، کیفیت و هویت؛ سه محور تحول آموزش و پرورش

کاظمی سه سیاست «عدالت، کیفیت و هویت» را روح حاکم بر سند تحول بنیادین دانست و اظهار کرد: تمام برنامه‌های آموزش و پرورش در این مسیر طراحی شده و برای هر یک از این سه محور، نقشه راه و برنامه عملیاتی داریم.

وی توسعه دسترسی دانش‌آموزان مناطق مختلف به معلمان توانمند، حذف مدارس کانکسی و سنگی، استانداردسازی تجهیزات آموزشی در مناطق محروم و توجه به بازماندگان از تحصیل را از جمله برنامه‌های مرتبط با عدالت آموزشی برشمرد.

وزیر آموزش و پرورش درباره ارتقای کیفیت آموزشی نیز گفت: یکی از مهم‌ترین برنامه‌ها، تحول در برنامه درسی است. این تحول آغاز شده و اجرای آزمایشی آن از پایه اول ابتدایی در ۲۰۰ مدرسه کشور شروع شده است. همزمان تغییرات پایه دوم نیز در حال آغاز است.

کاظمی در ادامه توانمندسازی معلمان را یکی دیگر از محور‌های ارتقای کیفیت دانست و افزود: سال گذشته حدود ۹۵ درصد معلمان در چند برنامه آموزشی توانمندسازی شدند و شبکه‌ای برای تبادل تجربه و یادگیری میان معلمان شکل گرفت. همچنین آموزش معلمان در حوزه هوش مصنوعی نیز در دستور کار قرار گرفته است.

وی با تأکید بر اهمیت هویت ملی و دینی دانش‌آموزان، گفت: نماز، قرآن، مهارت‌های زندگی و تقویت هویت ملی از موضوعات محوری برنامه‌های تربیتی آموزش و پرورش است و در این زمینه برنامه‌های مشترکی با مجموعه مدیریت شهری می‌تواند شکل بگیرد.

لزوم کاهش تنوع مدارس

کاظمی با انتقاد از سیاست‌های گذشته در زمینه تنوع مدارس، اظهار کرد: افزایش مدارس مختلف، مدارس دولتی را تضعیف کرده است. وقتی معلمان توانمند و خانواده‌های دارای امکانات از مدارس دولتی جدا می‌شوند، نمی‌توان انتظار داشت مدرسه دولتی به‌تنهایی کیفیت خود را ارتقا دهد.

وی افزود: سیاست ما حرکت به سمت کاهش تنوع مدارس است و به جز مدارس با نیاز‌های ویژه و مدارس استعداد‌های درخشان، باید مدارس عادی دولتی را تقویت کنیم. این مسئله یکی از الزامات تحقق عدالت آموزشی است.

فعالیت‌های فرهنگی باید فراگیرتر شود

وزیر آموزش و پرورش همچنین با اشاره به فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی در مدارس، گفت: یکی از مشکلات جدی، پایین بودن ضریب پوشش فعالیت‌های فرهنگی است. بسیاری از فعالیت‌های فرهنگی، دانش‌آموزان محدودی را تحت پوشش قرار می‌دهند، در حالی که قاعده اصلی باید مدرسه و همه دانش‌آموزان باشند.

کاظمی تأکید کرد: هر زمان نگاه ما فراگیر و عمومی باشد، نتایج بهتری خواهیم داشت؛ سواد عمومی، قانون‌مداری، احترام به قوانین و فرهنگ شهروندی ارتقا پیدا می‌کند و آسیب‌های اجتماعی نیز کاهش می‌یابد.

لزوم تحول در حکمرانی آموزش و پرورش

وی در بخش دیگری از سخنان خود، تحول در حکمرانی را یکی از نیاز‌های اساسی آموزش و پرورش دانست و گفت: اگر بخواهیم به اهداف سند تحول بنیادین دست پیدا کنیم، با شیوه فعلی حکمرانی امکان‌پذیر نیست. علاوه بر تحول در برنامه درسی، باید در ساختار سازمانی و حکمرانی آموزش و پرورش نیز تحول ایجاد شود.

کاظمی در ادامه افزود: باید اختیار بیشتری به مدارس و مناطق داده شود تا متناسب با نیاز‌های واقعی خود تصمیم‌گیری کنند. امروز بخش قابل توجهی از تصمیمات مربوط به یک مدرسه، از مرکز گرفته می‌شود؛ در حالی که مدیر مدرسه باید بتواند بر اساس نیاز‌های واقعی خود برای نیروی انسانی، برنامه‌ها و منابع تصمیم بگیرد.

وی خاطرنشان کرد: اگر حکمرانی در آموزش و پرورش تغییر نکند، حتی تزریق منابع مالی گسترده نیز نمی‌تواند تحول عمیق ایجاد کند. باید همزمان با حل مسائل روزمره، به تحولات عمیق، پایدار و اثربخش نیز فکر کنیم.

پیشنهاد ایجاد موزه علوم و فناوری دانش‌آموزی در تهران

وزیر آموزش و پرورش در ادامه با اشاره به تجربه خود از بازدید موزه علوم و فناوری پکن، پیشنهاد ایجاد مجموعه‌ای مشابه برای دانش‌آموزان تهران را مطرح کرد و گفت: پیشنهاد می‌کنم مجموعه مدیریت شهری تهران ایجاد یک موزه بزرگ علوم و فناوری برای دانش‌آموزان را در دستور کار قرار دهد؛ مجموعه‌ای که دانش‌آموزان بتوانند در آن با حوزه‌های مختلف علمی، فناوری، هوانوردی، حمل‌ونقل، محیط زیست و دیگر عرصه‌ها به صورت عملی و جذاب آشنا شوند.

کاظمی با قدردانی از مجموعه شهرداری تهران، گفت: بخشی از اقداماتی که امروز از سوی شهرداری ارائه شد با رویکرد‌های تعلیم و تربیت همسو است و این نگاه عمیق و قرآنی به تعلیم و تربیت، قابل تقدیر است.

وی تأکید کرد: در کنار رسیدگی به مسائل جاری آموزش و پرورش، باید برای ایجاد تحولات عمیق و پایدار نیز برنامه‌ریزی کنیم و امیدواریم با همکاری شهرداری تهران بتوانیم در این مسیر گام‌های مؤثری برای ساخت آینده کشور برداریم.